logo
Kalendarium
Prolog
1-3 września
4-9 września
10-16 września
Po 17 września
Epilog
Armie
Wojsko Polskie
Wehrmacht
Armia Czerwona
Biogramy
Polska
III Rzesza
ZSRR
Pozostałe
Inne
Galeria
Teksty żródłowe
Słowniczek
Prezentacja
Kontakt

Adam Epler

ur. 1 grudnia 1891 we Lwowie
zm . 24 października 1965 w Londynie

Polski wojskowy, pośmiertnie mianowany generałem brygady WP.

Był synem Marii i Edwarda, inżyniera kolejowego i wiceprezydenta miasta Lwowa. Epler uzyskał maturę w 1909 w gimnazjum klasycznym w Chyrowie, po czym podjął studia na Uniwersytecie Lwowskim - w sumie zaliczył osiem semestrów w latach 1909-1912 i 1913-1914. W 1912 odbył jednoroczną obowiązkową służbę w armii austriackiej, gdzie ukończył szkołę oficerów rezerwy w 11 Brygadzie Artylerii. 1 maja 1915 otrzymał stopień podporucznika rezerwy. W czasie I wojny światowej służył na frontach wschodnim i włoskim, awansując we wrześniu 1916 do stopnia porucznika. W 1918 ukończył kurs dowódców baterii, zorganizowany w X Armii, stacjonującej w Trydencie.

Po upadku monarchii austro-węgierskiej zgłosił się 13 listopada 1918 do Stacji Zbornej Oficerów Artylerii w Krakowie i w kilka dni potem otrzymał przydział do 1 Krakowskiego Pułku Artylerii Polowej na stanowisko dowódcy baterii. Z tym pułkiem przeszedł szlak bojowy w czasie wojny o granice wschodnie w 1919, następnie walczył jako dowódca baterii i dywizjonu w 3 PAP Leg. w wojnie bolszewickiej 1920. Po wojnie ukończył półroczny kurs dowódców dywizjonów w Toruniu i został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem od 1 czerwca 1919. W okresie od 15 czerwca 1922 do 15 lipca 1924 był dowódcą dywizjonu w 3 PAP Leg. w Zamościu, a następnie z dniem 1 grudnia 1924, otrzymawszy awans do stopnia podpułkownika, objął w tym pułku stanowisko kwatermistrza i pełnił je do połowy 1926. Do 4 kwietnia 1929 był zastępcą dowódcy i p.o. dowódcy tego pułku. W tym czasie otrzymał od dowódcy 3 DP Leg. pułkownika (a w niedługim czasie generała brygady) Stanisława Kwaśniewskiego następująca opinię służbową: Podpułkownik Epler posiada bardzo wybitne wartości taktyczne, bardzo dobry artylerzysta. Nadzwyczajnie sprytny, posiada szerokie horyzonty, szybko się orientuje, bardzo dobry prelegent. Inteligencja nadzwyczajna, podobnie i bystrość umysłu .

4 grudnia 1929 objął dowództwo 28 PAP w Zajezierzu koło Dęblina i sprawował je do 15 października 1935. W międzyczasie ukończył VII Kurs Wyższych Dowódców Artylerii przy Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Po odejściu z Zajezierza - gdzie miał wielkie zasługi jako organizator koszar, parku przykoszarowego i bazy socjalnej dla kadry i żołnierzy - objął stanowisko dowódcy PD 20 DP w Baranowiczach, gdzie służył do wybuchu II wojny światowej. Na czas wojny płk Adam Epler w ramach planu mobilizacyjnego otrzymał dowództwo OZ 20 DP w Słonimiu, gdzie w dość krótkim czasie zorganizował zgrupowanie w sile prawie pełnej dywizji piechoty, walczące następnie pod rozkazami gen. Franciszka Kleeberga w SGO "Polesie" i znanej pod nazwą 60 DP Rez. "Kobryń". Wraz ze swą dywizją walczył pod Kockiem, a jego udział w tej bitwie uznawany jest jako wybitny.

Po złożeniu broni 6 października 1939 płk Epler dostał się do niewoli niemieckiej, a Niemcy pozwolili mu zatrzymać szablę. Przebywał w obozie przejściowym w Dęblinie, potem w Radomiu, skąd z pomocą radomskich harcerzy (rodzina porucznika Jończyka) zbiegł i włączył się do ruchu konspiracyjnego Organizacji Orła Białego w Krakowie pod pseudonimem "Kobylański". Zagrożony aresztowaniem, zdecydował się na ucieczkę z Krakowa przez Słowację, Węgry i państwa bałkańskie na Bliski Wschód, gdzie do końca grudnia 1940 dowodził stacjonującą wówczas w Egipcie Legią Oficerską. Po wojnie osiadł w Londynie, gdzie zmarł 24 października 1965.

Był autorem mało znanej pracy pt. "Ostatni żołnierz polski kampanii 1939 r." W 1991 władze III RP awansowały go pośmiertnie do stopnia generała brygady. Posiadał odznaczenia: VM 3 (nr 11), VM 4 (nr 14), VM 5 (nr 774, Dz. Pers. MSWojsk. 20/1921 z 17 maja 1921), VM 5 (nr 13672 za 1939 r.), VM 5 (nr 14419, także za 1939 r.), OOP 4 (Dz. Pers. MSWojsk. 15/1928), KW x 4, ZKZ (10 listopada 1938), oba medale, łotewski Medal Pamiątkowy 1918-1928 oraz krzyże i medale byłej armii austro-węgierskiej.

Źródło: wikipedia.pl

Anna Grazi
Sosnowiec 2007