logo
Kalendarium
Prolog
1-3 września
4-9 września
10-16 września
Po 17 września
Epilog
Armie
Wojsko Polskie
Wehrmacht
Armia Czerwona
Biogramy
Polska
III Rzesza
ZSRR
Pozostałe
Inne
Galeria
Teksty żródłowe
Słowniczek
Prezentacja
Kontakt

Władysław Bortnowski

ur. 12 listopada 1891 r. w Radomiu
zm 21 listopada 1966 r. w Glen Cove (Nowy Jork, USA)

Generał dywizji Wojska Polskiego, dowódca Armii "Pomorze" podczas wojny obronnej 1939 r.

Ukończył gimnazjum w Żytomierzu, a następnie studiował medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Od 1908 r. należał do Związku Walki Czynnej, a od 1912 r. do Związku Strzeleckiego. Ukończył w 1913 r. szkołę podoficerską, a następnie oficerską Związku Strzeleckiego. Po wybuchu I wojny światowej przerwał studia i od sierpnia 1914 r. służył w Legionach Polskich. Dowodził plutonem w 1 Pułku Piechoty, potem kompanią w 5 Pułku Piechoty, a następnie został adiutantem w 7 Pułku Piechoty w składzie I Brygady. Był ranny w bitwie pod Łowczówkiem 25 grudnia 1914 r. Po kryzysie przysięgowym w 1917 r. został internowany w obozie w Beniaminowie, w którym przebywał od lipca 1917 r. do kwietnia 1918 r. Do października tego roku sprawował funkcję dowódcy Okręgu Krakowskiego Polskiej Organizacji Wojskowej.

31 października 1918 r. wstąpił do odrodzonego Wojska Polskiego. Był dowódcą kompanii, a następnie batalionu w 5 Pułku Piechoty Legionów. W listopadzie 1918 r. uczestniczył w odsieczy polskiej dla opanowanego przez Ukraińców Przemyśla, a następnie Lwowa. W 1919 r. ukończył wojenny kurs Szkoły Sztabu Generalnego. Podczas wojny polsko-bolszewickiej 1919/1920 r. pełnił następujące funkcje (od 10 października 1919 r.): oficera operacyjnego w 1 Dywizji Piechoty Legionów, szefa III Oddziału GO gen. Edwarda Śmigłego-Rydza, szefa III Oddziału 3 Armii, a od października 1920 r. szefa sztabu 3 Armii.

1 listopada 1920 r. rozpoczął studia w Wyższej Szkole Wojennej w Paryżu. Po powrocie do Polski we wrześniu 1922 r., objął stanowisko I oficera w sztabie Inspektoratu Armii w Wilnie. Od 25 maja 1925 r. był zastępcą szefa Oddziału IIIa Biura Ścisłej Rady Wojennej. Od października 1925 r. dowodził 37 Pułkiem Piechoty w Kutnie. W okresie od listopada do grudnia 1926 r. był szefem III Oddziału Sztabu Generalnego. W styczniu 1927 r. został dowódcą piechoty dywizyjnej 26 Dywizji Piechoty w Skierniewicach, a w czerwcu 1930 r. – piechoty dywizyjnej 14 Dywizji Piechoty w Poznaniu. W październiku 1930 r. objął funkcję oficera w Inspektoracie Armii w Toruniu. 1 listopada 1931 r. został dowódcą 3 Dywizji Piechoty Legionów w Zamościu. W okresie od 12 października 1935 r. do 23 marca 1938 r. sprawował funkcję generała do prac przy Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych w Toruniu. Jednocześnie jesienią 1938 r. na 3 miesiące został dowódcą Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Śląsk", która przeprowadziła akcję przyłączenia Zaolzia do Polski.

23 marca 1939 r. objął dowodzenie Armii "Pomorze". W sierpniu tego roku uczestniczył w pracach planistycznych dotyczących ewentualnego użycia Korpusu Interwencyjnego w Gdańsku. Utworzenie Korpusu i wysunięcie jego jednostek silnie na północ zburzyło jednak obronne plany Armii "Pomorze" i doprowadziło już w trakcie wojny do jej klęski.

Podczas wojny obronnej 1939 r. dowodził Armią "Pomorze" w składzie: Pomorska Brygada Kawalerii, 9 Dywizja Piechoty, 15 Dywizja Piechoty, 27 Dywizja Piechoty, 4 Dywizja Piechoty, 16 Dywizja Piechoty, 26 Dywizja Piechoty (od 5 września), Chełmińska Brygada Obrony Narodowej, Pomorska Brygada Obrony Narodowej, Oddział Wydzielony Rzeki Wisły. Jego Armia, zagrożona z dwóch stron, stoczyła trzy krwawe bitwy: w Borach Tucholskich, pod Bydgoszczą i Nakłem. 9 września podporządkował się dowództwu Armii "Poznań" gen. Tadeusza Kutrzeby, aby następnie wziąć udział w bitwie nad Bzurą, podczas której walczył pod Łowiczem i Sochaczewem. 14 września – wobec otrzymania meldunku o dużych siłach nieprzyjaciela, zdążających w kierunku pola walki – podjął decyzję wycofania swoich sił na północny brzeg Bzury, co doprowadziło do generalnego odwrotu obu Armii w kierunku na Warszawę. 21 września dostał się do niewoli niemieckiej.

Przebywał w oflagach: IV B Königstein, VIII E Johannisbrunn i VIIa Murnau. Po uwolnieniu w kwietniu 1945 r. przez wojska amerykańskie, pozostał na emigracji najpierw w Wielkiej Brytanii, a w 1954 r. przeniósł się do USA. Działał w organizacjach polonijnych, m.in. w Nowym Jorku był przewodniczącym Koła Legionistów i Peowiaków w Ameryce. Zmarł 21 listopada 1966 r. w Glen Cove (wyspa Long Island w stanie Nowy Jork).

Źródło: wikipedia.pl

Anna Grazi
Sosnowiec 2007