logo
Kalendarium
Prolog
1-3 września
4-9 września
10-16 września
Po 17 września
Epilog
Armie
Wojsko Polskie
Wehrmacht
Armia Czerwona
Biogramy
Polska
III Rzesza
ZSRR
Pozostałe
Inne
Galeria
Teksty żródłowe
Słowniczek
Prezentacja
Kontakt

Mikołaj Bołtuć Mikołaj Bołtuć

ur. 21 grudnia 1893 r. w Petersburgu
zm. 22 września 1939 r. pod Łomiankami

Generał brygady Wojska Polskiego, dowódca 4. Dywizji Piechoty podczas wojny obronnej 1939 r.

W Petersburgu uczęszczał do gimnazjum. W 1911 r. ukończył rosyjski korpus kadetów w Omsku, a w 1913 r. Pawłowską Szkołę Piechoty w Petersburgu. Uczestniczył w Wojnie Fińskiej, w której został poszkodowany w wyniku działania gazów bojowych. Podczas I wojny światowej, do 1917 r. służył w armii rosyjskiej na różnych stanowiskach podoficerskich i oficerskich. Dowodził m.in. batalionem piechoty na froncie niemieckim. W grudniu 1917 r. przeszedł do III Korpusu Polskiego, a po jego rozwiązaniu w sierpniu 1918 r., do 4. Dywizji Strzelców Polskich gen. Lucjana Żeligowskiego, operującej na południu Rosji. W jej szeregach walczył do czerwca 1919 r.

Po powrocie do Polski, wstąpił do odrodzonego Wojska Polskiego. Objął dowództwo kompanii, a następnie batalionu w 31. Pułku Strzelców Kaniowskich, z którym uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1919/1920 r. W lipcu 1920 r. objął dowództwo tego pułku. Wraz z nim m.in. bronił jako komendant obrony Zamościa przed sowiecką 1. Armią Konną Siemiona Budionnego. Dowodził też zdobyciem Wyszkowa przez wojska polskie opisanym przez Stefana Żeromskiego w opowiadaniu "Na Plebanii w Wyszkowie".

W okresie od 1 listopada 1921 r. do października 1922 r. uczestniczył w pierwszym kursie doszkalenia oficerów Sztabu Generalnego w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Następnie piastował różne stanowiska sztabowe; był szefem wydziału w Biurze Ścisłej Rady Wojennej, szefem Oddziału IIIa Operacyjnego i szefem wydziału dowództwa "Wschód". W 1923 awansował na podpułkownika. Od 1926 r. pełnił funkcję oficera do specjalnych poruczeń w sztabie Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. W 1928 r. awansował na pułkownika i został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza, gdzie przez dwa lata dowodził brygadą. W lipcu 1930 r. został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 19. Dywizji Piechoty w Wilnie, a od października tego roku pełnił obowiązki dowódcy tej dywizji. Od 1936 r. dowodził 4. Dywizją Piechoty w Toruniu. 19 marca 1938 r. został awansowany do stopnia generała brygady.

Zgodnie z planem mobilizacyjnym wyznaczony został na dowódcę Grupy Operacyjnej "Wschód" (4. Dywizja Piechoty, 16. Dywizja Piechoty, Chełmińska Brygada Obrony Narodowej i 208. Rezerwowy Pułk Piechoty) w składzie Armii "Pomorze" gen. Władysława Bortnowskiego. Początkowo jej zadaniem miała być osłona ewentualnej polskiej demonstracji siły w przypadku niemieckich prób opanowania Gdańska. W wyniku zaostrzenia się sytuacji, zadaniem GO stała się obrona południowego odcinka polskiego Pomorza, na linii Osa-jezioro Mieliwo-jezioro Sośno-jezioro Zbiczno-jezioro Bachotek-Drwęca do granicy państwa.

Po wybuchu wojny, na czele GO uczestniczył w bitwie w Borach Tucholskich. Następnie wraz z pozostałymi siłami Armii "Pomorze" wycofywał się w kierunku południowo-wschodnim. 11 września dotarł wraz z powierzonymi mu siłami w rejon bitwy nad Bzurą. Uczestniczył w natarciu na lewym skrzydle wojsk polskich. Siłami 16. Dywizji Piechoty zajął Łowicz. 14 września, na skutek meldunków o nadciągających spod Warszawy niemieckich jednostkach pancernych, wydał rozkaz o wycofaniu na północny brzeg Bzury. Następnie na czele improwizowanej grupy wojska, liczącej ok. 5 tys. żołnierzy, uczestniczył w walkach obronnych, a od 17 września – odwrotowych w kierunku na Warszawę. 22 września podczas próby przebicia się do Warszawy z rejonu Palmir wywiązała się krwawa, wielogodzinna bitwa pod Łomiankami Górnymi. Natarcie polskie załamało się, a gen. M. Bołtuć zginął w walce, osobiście prowadząc żołnierzy do ataku "na bagnety". Pochowano go na Wojskowym Cmentarzu na Powązkach w Warszawie.

Źródło: wikipedia.pl

Anna Grazi
Sosnowiec 2007