logo
Kalendarium
Prolog
1-3 września
4-9 września
10-16 września
Po 17 września
Epilog
Armie
Wojsko Polskie
Wehrmacht
Armia Czerwona
Biogramy
Polska
III Rzesza
ZSRR
Pozostałe
Inne
Galeria
Teksty żródłowe
Słowniczek
Prezentacja
Kontakt

Stefan Dąb-Biernacki

ur. 7 stycznia 1890 w Gnojnie koło Błonia
zm. 9 lutego 1959 w Londynie

Generał dywizji Wojska Polskiego

W 1907 ukończył szkołę handlową w Warszawie i rozpoczął studia na Wydziale Rolniczym Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie. Po studiach został asystentem w Akademii Rolniczej w Dublanach. Od 1907 brał udział w ruchu niepodległościowym. Podczas I wojny światowej walczył od sierpnia 1914 do lipca 1917 w I Brygadzie Legionów Polskich. Dowodził kompanią, następnie batalionem w 1. Pułku Piechoty, po czym batalionem w 3. Pułku Piechoty.

Po kryzysie przysięgowym został internowany w Beniaminowie. Po zwolnieniu był dowódcą POW w Ciechanowie. Od listopada 1918 służył w Wojsku Polskim. W latach 1919-1920 walczył w wojnie polsko-bolszewickiej wykazując się dużą odwagą. Dowodził na krótko batalionem 32 Pułku Piechoty, po czym od grudnia 1918 do lutego 1919 tym pułkiem, następnie do grudnia 1919 5. Pułkiem Piechoty Legionów. Od grudnia 1919 do lipca 1920 dowodził I Brygadą Legionów, a następnie 1. Dywizją Piechoty Legionów. Za udział w tych walkach otrzymał order Virtuti Militari klasy III, IV i V (tylko 3 oficerów zostało w ten sposób uhonorowanych).

Od lipca 1920 do listopada 1926 był dowódcą 1 Dywizji Piechoty Legionów stacjonującej w Wilnie. 11 listopada 1926 mianowany generałem do prac przy Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych w Warszawie. W 1929 przesunięty na takie samo stanowisko z siedzibą w Wilnie. 15 grudnia 1930 mianowany inspektorem armii z siedzibą w Wilnie, a z dniem 1 stycznia 1931 awansowany na generała dywizji. Na stanowisku inspektora armii pozostawał do września 1939.

W planie operacyjnym "Wschód" przewidziany na stanowisko dowódcy Armii "Wilno". W planie operacyjnym "Zachód" marszałek Edward Śmigły-Rydz powierzył mu dowództwo nad swym głównym odwodem – Armią "Warszawa", później przemianowaną na Armię "Prusy". W zamyśle Naczelnego Wodza miał to być najsilniejszy związek operacyjny WP. W ostatecznej wersji, w jej skład miało wejść dziewięć wielkich jednostek: 3., 12., 13., 19., 29., 36., 39. i 44. Dywizja Piechoty oraz Wileńska Brygada Kawalerii.

1 września 1939 po południu wraz z I rzutem KG Armii Biernacki przybył do koszar 18. Pułku Piechoty w Skierniewicach i objął dowództwo nad 19. i 29. DP oraz Wileńską BK tworzącymi Północne Zgrupowanie w rejonie Skierniewice-Rawa Mazowiecka-Brzeziny. 13. DP znajdowała się na Pomorzu, a 12. DP w garnizonach na terenie Okręgu Korpusu Nr VI. 3. DP i 39. DP (rez.) oraz część 36. DP (rez.) dopiero rozpoczęły mobilizację. 44. DP (rez.) przeszła w podporządkowanie dowódcy Armii „Łódź”. Tak więc w pierwszym dniu wojny obronnej generał dysponował zaledwie 30% swych sił. Armią dowodził nieudolnie, a następnie porzucił ją i uciekł z pola walki. Naczelny Wódz zamiast oddać go pod sąd za tchórzostwo i dezercję, zawierzył jego wyjaśnieniom, że żołnierze Armii Prusy nie chcieli walczyć, powierzył mu dowództwo sformowanego 10 września 1939 Frontu Północnego, którym dowodził równie nieudolnie. Po przegranej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim ponownie zbiegł z pola walki (w ubraniu cywilnym, za co zgodnie z prawem polskim groziła śmierć przez rozstrzelanie) porzucając, jak poprzednio, walczące oddziały. Wykazał całkowitą nieudolność i ignorancję w dziedzinie operacyjnej, zaprzepaścił najsilniejszy polski związek operacyjny w kampanii wrześniowej. Uciekając z pola walki uniknął jednak niewoli i przedostał się do Francji, jednak gen. Władysław Sikorski odsunął go – tak jak większość piłsudczyków – od wszelkich funkcji w Armii Polskiej na Zachodzie. Został osadzony w obozie dla "nieprawomyślnych" i "sprawców klęski wrześniowej" w m. Cerizay k/Angers. Obóz zwany był przez oficerów "Wiśniowcem" w nawiązaniu do znanego w Polsce więzienia w Wiśniowcu i do znaczenia francuskiego słowa "cerise" (wiśnia).

Po upadku Francji w czerwcu 1940 oficerowie z Cerizay ewakuowali się do Anglii na własna rękę. Tu umieszczono ich na wysepce Bute u zachodnich wybrzeży Szkocji w dwóch obozach (Rothesay i Tignabruich) pod jedna nazwą Samodzielny Obóz Rathesay. W środowisku wojskowym wyspa Bute uważana była za obóz karny. W obozie prowadzono agitację przeciwko gen. Sikorskiemu. Przewodził temu gen. Dąb-Biernacki. W lipcu 1940 gen. Dąb-Biernacki napisał list do gen. Sikorskiego, w którym zarzucił mu odsunięcie doświadczonych dowódców, fałszywe informowanie Francuzów o przebiegu klęski wrześniowej, dzielenie oficerów na lepszych i gorszych a także zaprzepaszczenie wojska we Francji. List ten był przyczyną postawienia autora przed sąd polowy w październiku 1940 i skazania na dwa i pół roku więzienia oraz degradację do stopnia szeregowca za "złamanie dyscypliny wojskowej i usiłowanie wywołania fermentu w szeregach żołnierskich". W listopadzie 1940 zwolniony z wojska. Na życzenie władz polskich Dąb-Biernacki został osadzony w więzieniu brytyjskim.

Gdy w 1943 godność Naczelnego Wodza objął gen. Kazimierz Sosnkowski, Dąb-Biernacki został zwolniony z więzienia i wyjechał do Irlandii, gdzie zajmował się pszczelarstwem (z wykształcenia inżynier rolnik). Po wojnie gospodarował na farmie w Walii. Pochowany na cmentarzu w Brompton w Londynie.

Źródło: wikipedia.pl

Anna Grazi
Sosnowiec 2007